Deklarację podatkową PIT 38 rozliczają podatnicy, którzy w roku podatkowym osiągneli na terenie kraju dochód lub ponieśli stratę:

• ze sprzedaży:
  • papierów wartościowych pożyczonych (tzw. sprzedaż krótka)
  • akcji lub udziałów w spółkach będących osobami prawnymi
  • pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacji praw z nich wynikających
  • papierów wartościowych
• z tytułu otrzymania wkładów w spółdzielniach albo udziałów (akcji) w spółkach posiadających osobowość prawną w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwolubzorganizowana część przedsiębiorstwa.

Jeśli czynności wymienione wyżej wykonywane są w ramach działalności gospodarczej podatnika to osoba ta nie rozlicza formularza PIT 38.

Deklaracji PIT-38 nie wysyła się dla kapitałów pieniężnych, z tytułu jakich podatek potrącany jest przez płatnika (jak na przykład lokaty bankowe).

Podstawą do sporządzenia PIT-38 jest PIT 8C. Brak tego druku nie stanowi przeszkody do sporządzenia PIT-38. Nawet jeżeli płatnik nie przekaże nam PIT 8C, jako podatnik mamy obowiązek wypełnić zeznania PIT 38.

W tej deklaracji podatnicy wykazują również należny podatek od dochodu z odpłatnego zbycia praw majątkowych i nieruchomości nabytych lub wybudowanych w okresie od 01-01-2007 do 31-12-2008, należy do zapłacić w terminie złożenia deklaracji za rok, w którym nastąpiło odpłatne zbycie.

Zeznanie podatkowe PIT 36L wysyłają podatnicy, które prowadziły firmę lub działy specjalne produkcji rolnej i wybrali płacenie podatku na zasadach określonych w artykule 30c Ustawy o podatku dochodowym od osbób fizycznych, a więc podatkiem liniowym w wartości 19 procent.

Deklarację podatkową PIT 36L rozliczają podatnicy, którzy dochody z działów specjalnych produkcji rolnej ustalają na podstawie prowadzonych ewidencji księgowych.

Podatnicy składający zeznanie PIT 36L nie mogą korzystać ze łącznego opodatkowania z małżonkiem, nie mogą rozliczać podatku jako osoba samotnie wychowująca dzieci, nie mogą korzystać większości z ulg.
Wyjątkiem, gdy chodzi o możliwość skorzystania z ulg, jest opcja odjęcia straty z lat minionych oraz opcja odjęcia wpłaconych składek ZUS na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.

W deklaracji PIT 36L podatnicy wpisują również należny podatek od dochodu ze sprzedaży praw majątkowych i nieruchomości wybudowanych lub nabytych (kupionych, otrzymanych jako darowizna, otrzymanych w spadku itd.) w okresie od 2007-01-01 do 31.12.2008. Podatek ów trzeba uiścić do dnia terminu złożenia deklaracji za rok, w jakim nastąpiła sprzedaż.