Ustalenie genezy japońskiego teatru lalkowego, a także genezy samych lalek jest niesłychanie trudne z powodu braku jednoznacznych wiadomości dotyczących tego tematu. Według jednej z teorii ich początków trzeba poszukiwać w gronie form importowanych na archipelag japoński, druga jednak mówi o formie rodzimej rozwijającej się niezależnie od wpływów z Chin. Na poparcie pierwszej teorii przytacza się tezę, iż termin kugutsu (kukiełka), znaleziony w buddyjskim tekście z VIII wieku, jest taki sam do greckiego słowa koukla i tureckiego kukla. Fonetyczne podobieństwo sugeruje, że sztuka lalkarska dotarła do Japonii z Azji Mniejszej poprzez Chiny, a następnie przez Koreę. Natomiast japońscy folkloryści, wskazując na słowa kugu, oraz kugutsu występujące w dawnych nazwach chramów shintoistycznych, poddają ową teorię krytyce. W Japonii od najdawniejszych czasów lalki wykorzystywane były w różnorakich sztukach widowiskowych lub religijnych. Zostały to w znaczącej liczbie przypadków sznurkowe marionetki lub lalki na kijach operowane poprzez jedną osobę na przenośnej scenie. W Chinach w X wieku występowały już lalki mechaniczne i choć wiadomo, że wiele egzemplarzy dotarło do Japonii, nie wzbudziły większego zainteresowania. Początków teatru lalkowego, czyli ningy? j?ruri, trzeba poszukiwać około tysiąca lat temu. Mianowicie w ówczesnej Japonii, wędrowni kuglarze urządzali pokazania lalkowe. Na początku organizowali je na ulicach lub chodzili od lokalu mieszkalnego do mieszkania, lecz wkrótce sekta buddyjska j?do zatrudniła ich, żeby przynosili rozgłos świątyniom. Niektórzy z tych lalkarzy używali miniaturowych scen zawieszonych na szyi. Przy pomocy jednej marionetki przedstawiali historię którejś z popularnych świątyń lub bóstwa buddyjskiego. Później przedstawienia te były połączone z recytacją sekky? - kazań buddyjskich. Podobno pod koniec XVI wieku lalki były również używane przez kurtyzany w okolicach Kobe i ?saki, które przy ich pomocy zabawiały prywatnych nabywców. Istnieje także podanie o kapłanie sinto zwanym D?kumb? z Nishinomiyi, który w celu uspokojenia morza modlił się do boga Ebisu (patrona rybaków). Niestety, po śmierci D?kumb? morze znów stało się burzliwe. Wtedy mnich Hyakuday? zrobił lalkę przypominającą zmarłego kolegę i naśladując jego głos modlił się efektywną w tej samej sprawie. Prędko rozeszła się wieść o utalentowanym lalkarzu, dzięki czemu mnich przybył do stolicy w celu wystąpienia w pałacu cesarskim. Pokazanie okazało się sukcesem, co z kolei zaowocowało nowym misją polegającym na pacyfikowaniu bóstw w różnorakich prowincjach państwie Podczas jednej z wypraw Hyakuday? zmarł we wsi Sanj? na wyspie Awaji, gdzie tubylcy zainteresowali się jego umiejętnościami. Japoński teatr lalkowy w formie obecnej powstał pod koniec XVI wieku w wyniku połączenia trzech odrębnych form artystycznych: narracji j?ruri, sztuki lalkarskiej , a ponadto muzyki wykonywanej na samisenie. W połowie XV wieku popularnością cieszyła się historia o księżniczce J?ruri - J?ruri hime monogatari. Dzięki niej gatunek zyskał nazwę ningy? j?ruri używaną wymiennie z obecną nazwą buraku, oraz zostały wprowadzone zmiany do dotychczasowych typów narracji. Od czasu narodzin teatru szukano również sposobu na udoskonalenie technologie manipulacji oraz mechanizmu samych lalek. W znacznym stopniu przyczyniła się do tego konkurencja wśród teatrami Takemotoza i Toyotakeza. Punktem przełomowym jednakże okazała się premiera w 1703 r. Sonezaki shinj? (Samobójstwo kochanków z Sonezaki), dramatu obyczajowego autorstwa Chikamatsu Monzaemona (1653-1725). To teraz wówczas animatorzy ukazali się publiczności stając się zupełnie widoczni.9 Poprzednio, w większości wypadków lalki były poruszane ,od dołu” przez jednego animatora, schowanego za przepierzeniem przodu sceny. Istnieją jednakże dowody na to, że przed przełomowym rokiem, czyli 1734 r., kiedy słynny operator i scenarzysta teatru lalkowego Yoshida Bunzabur? (? - 1760) opracował metodę manipulacji lalkami poprzez trzy chłopcy i dziewczęta, tzw. Sanninzukai, zdarzało się, że lalka była animowana w analogiczny sposób. Wydana w erze J?ky? (1664 - 1687) , a dodatkowo w pierwszych latach ery Genroku (1688 - 1703) Yakusha ezukushi (Kolekcja podobizn aktorów) zawiera rycinę Sekky? magoshiroza, gdzie dwie lalki animowane są poprzez dwie lub trzy chłopcy i dziewczęta. Dwuznaczność ilustracji dopuszcza dwie interpretacje podziału obowiązków między operatorami. Interpretacja pierwsza: jedna osoba porusza obydwoma ramionami lalki, do funkcji drugiej należy głowa, trzecia natomiast zajęta jest nogami. Interpretacja druga: jeden z operatorów porusza głową i ramionami, w trakcie gdy drugi utrzymuje ciało lalki w pozycji pionowej. Jednak podział prac ukazany na owej ilustracji różni się od tego, co nazywamy dziś sanninzukai. Dodać należy, że zademonstrowanie takie odbywające się na blacie od stołu albo planszy do gry w go nazywane jest zashikigeri (salonowa rozrywka). Dopiero notka, wydana z okazji premiery Ashiya D?man ?uchi kagami w 1734 r. (Biały lis z lasu Shinoda) w teatrze Takemotoza, zawiera raport takiego podziału obowiązków między animatorami, jaki na dzień obecny spotykamy przy poruszaniu lalką bunraku. Mowa w niej o technice sanningakari, zamiast sanninzukai. Są to dwa różne słowa o tym samym znaczeniu.14 Priorytetowym animatorem był przywołany powyżej Yoshida Bunzabur? I. Jednakże na podstawie tej noty nie można stwierdzić, że owa technika stała się podstawą sztuki animowania lalki bunraku, gdyż dosłownie po 1734 roku zachowało się kilka ilustracji i opisów, w których lalki nadal poruszane były przez jedną osobę. Musiało minąć jeszcze czterdzieści lat zanim technika sanninzukai na dobre zadomowiła się na deskach lalkowego. Waznym źródłem dotyczącym rozwoju technologie sanninzukai, jest tekst z ilustracjami pt. T?se shibai katagi (Istota współczesnego teatru) z 1777 roku. Jedna z ilustracji ukazuje sztukę Ranjatai Nitta keizu (Niezwykłe kadzidło, czyli genealogia rodu Nitta). Są tam dwa poziomy powierzchni przeznaczonej na przedstawienie, każda ograniczona płotkiem zakrywającym dolną połowę ciała animatora. Omozukai jest wyższy od swoich pomocników (co sugeruje zastosowanie wysokich drewnianych japońskich sandałów geta), inni ludzie zaś są ubrani na czarno i zakapturzeni. Została tutaj także została ustalona obecna wysokość lalek, wynosząca mniej więcej 2/3 wysokości człowieka. Ażeby dowiedzieć się więcej na temat Japonii zapraszamy do szkoły japońskiego w Warszawie.